"Chúc" là lời dặn dò, phó thác. "Chúc thư" hay "Di chúc" là lời dặn dò của người chủ gia đình, người lãnh đạo đất nước trước khi mất. Chúc thư, di chúc viết thành văn bản có giá trị hành chính, pháp lý. Nếu không biết chữ, hoặc yếu quá không viết được nữa thì nhờ người khác viết, đọc lại cho nghe rồi ký tên hoặc điểm chỉ vào dưới. Di chúc của nhà vua thì gọi là di chiếu. 
Tử Vi, Tứ Trụ, Xem Tướng, Gieo quẻ, Xem bói
Nội dung chính của chúc thư thường là
việc chia gia tài. Nhà có bao nhiêu ruộng đất, nhà cửa, chia cho con
trai con gái, ai được hưởng khoảnh nào, mấy mẫu, mấy sào ở đâu, còn
lại bao nhiêu dành cho mẹ làm của dưỡng lão, giao người nào chăm nom.
Nếu còn bao nhiêu nợ làng, nợ họ cũng giao phó cho con nào phải đòi,
phải trả. Quy định giành bao nhiêu làm ruộng hương hỏa, giao cho con
trưởng hoặc cháu đích tôn. Di chiếu của nhà vua giao cho ai là đại
thần có mệnh phò thái tử lên ngôi. Nếu ngôi thái tử chưa định thì chuyền
chỉ cho hoàng tử nào nối ngôi...
Thời nay, nam nữ bình quyền,
nếu cha mất trước đã có mẹ nắm toàn bộ quyền hành. Thời trước, người
mẹ, người vợ sau 3 năm tang chồng nếu muốn tái giá thì đi tay không,
nếu ở lại nuôi con cũng không được nắm toàn quyền, còn phải lệ thuộc
các ông chú, ông bác trong họ. Nếu còn có nợ thì phải trả hết.
Thế nên, có những gia đình
giàu có nhưng vô phúc, bạc đức: Cha mẹ nằm xuống anh em đùn đẩy nhau,
chưa lo việc chôn cất, chỉ chăm chú tranh giành tài sản, để thiên hạ
xỉ vả. Vì vậy, khi còn khoẻ, các cụ đã phải lo xa: Chia gia tài trước,
định trách nhiệm sẵn, mua sắm bộ hậu sự (áo quan) có người còn dặn
trước cả việc chôn cất, tang chế, cỗ bàn, đình đám..
Trích di chúc của Chủ Tịch Hồ Chí Minh:
| "...Suốt đời tôi
hết lòng phục vụ Tổ quốc, phục vụ Cách mạng, phục vụ nhân dân. Nay dù
phải từ biệt thế giới này, tôi không có điều gì phải hối hận, chỉ tiếc
là tiếc rằng không được phục vụ lâu hơn nữa, nhiều hơn nữa. Sau khi
tôi qua đời, chớ nên tổ chức điếu phúng linh đình, để khỏi lãng phí
thời giờ và tiền bạc của nhân dân..." |
Ngày 10-5-1969 |
Di chúc của Tam nguyên Yên Đổ:
"Kém hai tuổi xuân đầy chín chục
Số thầy sinh phải lúc dương cùng
Đức thày đã mỏng mòng mong
Tuổi thầy lại sống hơn ông cụ thầy
Học chẳng có rằng hay chi cả
Cưỡi đầu người kể đã ba phen
Tuổi là tuổi của gia tiên
Cho nên thầy được hưởng niên lâu ngày.
ấy thủa trước ông mày chẳng đỗ
Hoá bây giờ cho bố làm nên
Ơn vua chửa chút báo đền
Cúi trông hổ đất, ngửng lên thẹn trời
Sống không để tiếng đời ca thán
Chết được về quê quán hương thôn
Mới hay trăm sự vưông tròn
Sống lâu đã trải chết chôn chờ gì?
Đồ khâm niệm chớ nề xấu tốt
Kín chân tay đầu gót thời thôi
Cỗ đừng to lắm con ơi
Hễ ai chạy lại con mời người ăn
|
Tế đừng có viết văn mà đọc
Trướng đối đừng gấm vóc làm chi
Minh tinh con cũng bỏ đi
Mời quan đề chủ con thì không nên
Môn sinh chớ bỏ tiền đạt giấy
Bạn của thầy cũng vậy mà thôi
Khách quen chớ viết thiếp mời
Ai đưa lễ phúng con thời chớ thu
Chẳng qua nợ để cho người sống
Chết đi rồi còn ngóng vào đâu
Lại mang cái tiếng to đầu
Khi nay bày biện, khi sau chê bàn
Cờ biến của vua ban ngày trước
Khi đưa thày con rước đầu tiên
Lại thuê một lũ phường kèn
Vừa đi vừa thổi mỗi bên dăm thằng
Việc tống táng nhung nhăng qua quýt
Cúng cho thầy một chút rượu hoa
Đề vào mấy chữ trong bia,
Rằng: "Quan nhà Nguyễn cáo về đã lâu" |
Nguồn: ST & Tổng hợp từ Internet: Ngọc Sương (XemTuong.net)
